Reptielen

Aangezien er zeer veel verschillende soorten reptielen zijn, is het lastig om algemene informatie te geven.
Reptielenliefhebbers houden deze dieren vooral omdat ze mooi en interessant zijn, en omdat het kweken ermee kan uitgroeien tot een ware hobby. Zo zijn populaire soorten, zoals rattenslangen en baardagamen, tegenwoordig in allerlei kleurslagen te krijgen. Reptielen hebben natuurlijk niet zo'n hoge aaibaarheidsfactor als de meeste andere huisdieren, maar sommige soorten kunnen zeer tam worden, waardoor mensen er soms net zo’n emotionele band mee opbouwen als met hun hond, kat of konijn.

Wetgeving

Lang niet alle soorten mogen zomaar gehouden worden, sommige soorten mogen alleen gehouden worden met bijbehorend certificaat. Verdiep u daarom in de wetgeving voordat u een dier aanschaft. Het gaat hier om internationale CITES (Convention International Trade in Endangered Species of wild flora and fauna) lijsten, en de nederlandse wet BUDEP (Bedreigde Uitheemse Dier- en Plantensoorten).

Giftige dieren

Neem geen risico’s en begin hier niet aan! In onze praktijk behandelen wij ook geen giftige soorten!

Wildvang of nakweek

Neem liever een dier dat in Nederland geboren is, in plaats van een wildvang dier. Er is veel illegale handel in dit soort dieren. Bedenk ook dat wilde dieren veel stress hebben doorgemaakt om hun plaats van bestemming te bereiken en dat ze vaak allerlei ziektes en parasieten bij zich dragen.

_{Zonnende roodwangschildpadden in een sloot in Nederland.

Deze dieren worden nogal eens buiten gedumpt en ondanks dat het klimaat in ons land
verre ideaal is, overleven ze dit vaak.}

Huisvesting

Terraria kunnen van glas zijn maar ook deels van hout of ander materiaal.
Belangrijke punten om rekening mee te houden zijn:

afmetingen:
deze moeten passend zijn voor de diersoort (schildpadden en slangen hebben over het algemeen wat minder ruimte nodig dan hagedissen, een terrarium kan een groot bodemoppervlak hebben maar kan ook juist in de hoogte meer ruimte bieden)
inrichting:
dit moet zoveel mogelijk overeenkomen met de natuurlijke omgeving van het dier, er moeten schuilplaatsen zijn en bodemmateriaal moet makkelijk te reinigen en te verwijderen zijn. Uiteraard mogen er geen giftige materialen (zoals bepaalde soorten lijm etc.) gebruikt worden voor de bouw van het terrarium, er mogen geen scherpe uitsteeksels zijn en het terrarium moet absoluut uitbraakvrij zijn. Let bovendien op een goede hygiëne in de bak!
temperatuur:
deze kan op de juiste hoogte worden gehouden dmv lampen, warmtematjes, warmtestenen, etc. Belangrijk hierbij is dat ook weer gekeken wordt naar de optimale temperatuur van die diersoort, en dat het dier zelf kan bepalen of het wel of niet in de warmte zit, er moeten dus ook koelere plaatsen in het terrarium zijn. Let op dat de dieren zich niet kunnen branden aan de warmtebron! Bij sommige soorten is het goed om de dieren in winterslaap te laten gaan.
verlichting:
voor een goede algemene gezondheid (en goede kweekresultaten) is het van belang om de juiste daglichtlengte te bepalen, eventueel kunnen zelfs seizoenen worden nagebootst
relatieve luchtvochtigheid:
ook deze is weer zeer soortspecifiek. Woestijndieren zullen prima gedijen in een normaal droog terrarium, terwijl soorten als kameleons graag een ‘regenbui’ hebben (bijvoorbeeld met behulp van een vernevelaar). Als de luchtvochtigheid niet voldoende is kunnen er ook problemen ontstaan met de vervelling.

_{Slangen vervellen in één keer, vanaf de kop wordt het vel het lichaam gestroopt.

Bij deze kousenbandslang is de vervelling net gestart.}

Verzorging

Hoeveel en welke verzorging er nodig is hangt ook weer af van de diersoort. Sommige soorten moeten dagelijks kunnen drinken dmv sproeien of een pipet, sommige soorten produceren veel uitwerpselen waardoor het terrarium vaak schoongemaakt moet worden, andere soorten hebben minder verzorging nodig. Goede hygiëne is essentieel voor een goede gezondheid!

Voeding

Veel gezondheidsproblemen bij reptielen worden veroorzaakt door verkeerde of onvolledige voeding. Dieren die volledige prooien eten (zoals de meeste slangen) zullen over het algemeen geen problemen hebben, omdat zij alles binnen krijgen wat nodig is. Planteneters, insecteneters of reptielen die geen volledige prooidieren krijgen, moeten ook aanvullende vitaminen- en mineralenmengsels krijgen. Het gaat hierbij vooral om calcium, calcium/fosfor verhouding en vitamine D3. Meestal bestrooit men de voeding (bijvoorbeeld krekels of groenvoer) met een vitaminen/mineralenpreparaat, maar meelwormen of krekels kunnen ook zélf gevoerd worden met dit preparaat. Andere manieren zijn het toevoegen van calciumlactaat en vitamine D3 aan het drinkwater, het vitaminen/mineralenpreparaat rechtstreeks in de bek ingeven, in beperkte mate kattenvoer bijvoeren en als laatste direct zonlicht of speciale UV-B lampenvoor de aanmaak van vitamine D3.

Bij diersoorten die alleen vis eten (bijvoorbeeld sommige slangen), moet er rekening mee gehouden worden dat er bij het voeren van dode vis een vitamine B1 tekort kan ontstaan.

Waterschildpadden zoals de roodwangschildpad zijn gevoelig voor een tekort aan vitamine A, dit leidt regelmatig tot oogontstekingen. Extra vitamine A in de voeding lost het probleem op, maar ons advies is de schildpad kattenvoer te geven in plaats van het in de dierenwinkel verkrijgbare ‘schildpaddenvoer’, hierin zitten namelijk vaak onvoldoende voedingsstoffen, vitaminen en mineralen. Landschildpadden kunnen juist in de problemen komen door een overdosis vitamine A.

Levende of dode prooi?

Slangen en andere reptielen die volledige prooien eten, zullen deze het best accepteren als de prooi nog leeft. Het voedsel is op die manier natuurlijk ook gegarandeerd vers. Daarnaast vinden veel reptielenliefhebbers het een spectaculair gezicht. Een groot nadeel van het voeren van levende prooi is echter dat de slang de prooi direct moet opeten. Als de slang geen honger heeft bestaat het risico dat een muis of rat de slang bijt. Dit komt regelmatig voor en kan flinke verwondingen geven. Het voeren van dode prooi is diervriendelijker. Slangen en andere reptielen leren meestal zonder problemen ook de dode prooidieren te eten. Het is zelfs mogelijk om bijvoorbeeld kattenvoer of commercieel geproduceerd voer voor reptielen te gaan voeren. Ons advies is dan ook om dode prooien te voeren in plaats van levende.

Veel voorkomende ziektes en problemen

Metabolic bone disease (MBD)

Door een tekort aan calcium en/of een verkeerde verhouding tussen de hoeveelheid caciumen fosfor ontstaan verschillende problemen. Naast de calcium/fosfor verhouding is de hoeveelheid vitamine D3 van belang. een tekort aan calcium (en overmaat aan fosfor) kan leiden tot onvoldoende verkalking van het skelet, bij schildpadden kan het schild te week zijn. Het lichaam kan hierop reageren met extra kraakbeenvorming waardoor de beenderen en vooral de onderkaken sterk verdikt kunnen raken. Dieren zijn vaak te klein voor hun leeftijd en soms wordt een typisch trillen van de tenen gezien (vaak bij groene leguanen). Tijdens de voortplanting kunnen er extra problemen ontstaan. Het vrouwtje verzwakt, de jongen komen slecht uit de eieren en kunnen afwijkend gebouwd zijn. Bij soorten die zeer veel eieren produceren (bijvoorbeeld kameleons) kan verzwakking en calciumtekort leiden tot legnood en sterfte.

Bacteriële en virale infecties

Veel verschillende virussen en bacteriën kunnen voor problemen zorgen bij reptielen. Omdat dit meestal hele diersoortspecifieke problemen zijn, is het onmogelijk een volledig overzicht te geven. Enkele belangrijke voorbeelden:

Mondrot

Dit is een regelmatig voorkomend probleem bij voornamelijk slangen. De oorzaak is meestal een onhygiënische en te vochtige omgeving. Hierdoor ontstaan bacteriële infecties in de bek van de slang.

Schildrot

Hierbij ontstaan gelokaliseerde ontstekingsplekken op het schild van schildpadden. Ook dit heeft vaak te maken met de huisvesting en de algemene weerstand van het dier. Verschillende soorten bacteriën kunnen een rol spelen.

Parasieten

Vooral bij wildvang dieren worden vaak parasitaire infecties gezien. Het gaat dan om bijvoorbeeld teken, wormen en soms bloedzuigers (bij schildpadden). Ook bij nakweek dieren kunnen parasieten voorkomen, deze worden meestal van het ene dier op het andere overgedragen en ook hierbij is weer een goede hygiëne van belang om problemen te voorkomen. Denk bij het toevoegen van nieuwe dieren aan de collectie ook aan een quarantaine periode! (Natuurlijk niet alleen voor parasieten maar ook voor bacteriën en virussen.) Eencellige parasieten (zoals flagellate) veroorzaken regelmatig problemen bij allerlei soorten reptielen, het kan diarree en ontstekingen op verschillende plaatsen in het lichaam geven. Om een dier te onderzoeken op parasieten van het maagdarmkanaal dient de ontlasting nagekeken te worden onder de microscoop.

Verwondingen

Bijtwonden (door bijvoorbeeld honden, soortgenoten of prooidieren), brandwonden,snijwonden door scherpe randen in het terrarium en beschadigde neuzen door tegen het glas aan lopen zijn de meest voorkomende verwondingen bij reptielen. Vaak is er wondzalf en/of antibiotica nodig om de wond goed te laten genezen. Soms kan operatief ingrijpen helpen.

Brandwonden

komen veel voor, meestal doordat het dier tegen de lamp aan is gaan liggen. Reptielen hebben dit zelf vaak niet goed door en flinke verwondingen zijn dan het resultaat. Sommige soorten (vooral aktieve soorten zoals de wateragame), kunnen beter niet in een volledige glazen bak gehouden worden omdat ze met flinke vaart steeds opnieuw tegen het glas lopen. Hierdoor raakt de neus en kop ernstig beschadigd. Beplanting kan ook helpen om dit te voorkomen.

Blaasstenen

Deze kunnen voorkomen bij schildpadden en hagedissen en moeten operatief verwijderd worden.

Voortplantingsproblemen

Voor de voortplanting is het zeer belangrijk dat de huisvesting, voeding en verzorging in orde zijn. Verkeerde huisvesting kan leiden tot stress en daardoor verminderde voortplanting en legnood. Het ontbreken van een goede nestplaats kan ook een oorzaak zijn van legnood. Ook de temperatuur en daglichtlengte zijn van groot belang. In de voeding is, naast voldoende energieopname, de mineralenhuishouding zeer belangrijk, is deze verstoord dan kan ook weer legnood ontstaan of problemen met de ontwikkeling van de (ongeboren) jongen.

Paraphymosis

Dit is een uitstulping van de hemipenis(sen) van het mannelijke dier. Het komt vooral voor bij schildpadden maar ook bij slangen en hagedissen. Mannelijke reptielen hebben geen normale penis maar meestal twee hemipenissen, het verschil met een normale penis is dat het geen buisvormige organen zijn, het zijn twee langwerpige orgaantjes die bij copulatie uit de cloaca komen. Als een hemipenis door zwelling niet meer terug in de cloaca kan, spreken we van paraphymosis. De dierenarts zal proberen het orgaan weer op zijn plaats te krijgen en als dit niet lukt eventueel chirurgisch ingrijpen.

Mogelijkheden in onze praktijk

diagnostische mogelijkheden in DAC Hoogvliet en Spijkenisse zijn, naast uiteraard een uitgebreid lichamelijk onderzoek, ontlastingonderzoek, röntgenfoto’s, echo, bloedonderzoek en afname van materiaal voor verschillende soorten laboratorium onderzoek. Chirurgische ingrepen doen wij onder gasnarcose om alles zo veilig mogelijk te laten verlopen.

_{Het naaldje in de poot van deze groene leguaan gaat direct tot in de mergholte van het bot, dit is bij reptielen een goede manier om
bijvoorbeeld infuusvloeistof te geven of narcosemiddelen toe te dienen.}

_{Bloedafname bij een baardagaam}